در هر يك از اين چهار مقدمهء مذكور به وجهى سعى شده تا مهمترين نظريات و عقايد مكتب شيخ أكبر را تشريح و تبيين شود . به علاوه از آن جا كه شارحان در مقدمه هاى خود به متنى مقيد نبوده‌اند ، عقايد و استنباطات شخصى را واضحتر و روشنتر نوشته‌اند . بدون شك مطالعهء اين چهار مقدمه و مقايسهء آنها با هم بسيارى از جنبه هاى ناشناختهء عرفان ايران را روشن خواهد كرد . براى اينكه گام كوچكى در اين راه برداشته شود مفيد به نظر مىرسد كه مهمترين مباحث مقدمهء نقد النصوص شمرده شود . سپس با كمك همين تقسيم بندى مباحثى كه جامى در مقدمهء خود مطرح كرده است مىتوانيم مهمترين مطالب و موضوعهاى كتاب نقد النصوص را مشخص كنيم . از اين راه هم پيش درآمدى براى مقايسهء مقدمه هاى مختلفى كه بر مكتب شيخ نوشته شده است فراهم مىآيد و هم به مهمترين مطالب كتاب نقد النصوص اشاره مىشود . ب . مباحث مقدمهء جامى به طور كلى مقدمهء جامى به اين شكل است : بحث از وجود حق و علم ما در بارهء حق شروع مىشود ، به عوالم و حضرات مختلفى كه از حق صادر مىشود اشاره مىشود ، وحدت همهء اين عوالم با هم نشان داده مىشود ، و آن گاه لزوم سير و سلوك و طى مراحل معنوى براى درك حقيقى اين مطالب و رسيدن به مقام اصلى انسان ، كه مقام انسان كامل است ، مطرح مىگردد . در همين چند جمله مىتوان تمام مباحث مهم اين مقدمه و مكتب شيخ أكبر را خلاصه كرد . اما اگر بخواهيم به اين مطالب با تفصيل بيشترى توجه كنيم ، بايد چنين بگوييم : در اول مقدمه جامى شرح مىدهد كه حق وجود محض است ، و اين وجود مانند نور در ذات خود اقتضاى ظهور مىكند . ذات حق مجهول مطلق است ، و ادراك انسان به هيچ عنوان بر آن احاطه پيدا نمىكند . و ليكن شناخت حق توسط شناخت ظهورات و صادرات وى ممكن است . اين ظهورات را « عوالم » و « حضرات » و « مراتب » مىگويند . بعد از توضيحات مختلفى دربارهء اعتبارات متعدد اين مراتب از ديدگاه تنى چند از پيشينيان به شرح يك يك مراتب وجود مىپردازد .